Tún

wo 8 apr, 14:19

Febrewary het altyd drie seumerse dagen, maar de son staat dan nag leeg en derdeur is ’t búttendeur niet wêrm. Maar de andrang om wat in ’e tún te doen klopt op ’e deur en op sokke mooie dagen mot ik wel open doen. Of sil ik ’t haisteren nag ’n dâg as wat útstelle? De buren binne al wel doende, maar de dikke kleren die’t se an hè, waarskouwe mij dat ’t meskien nag koud is. ’t Is koud. Beter om nag ’n stikminnig dagen te wachten.

Ik hè ’n tún fan ruugweg twaalf bij twaalf. Na de winter is d’r ’n prot te doen in ’n tún fan twaalf bij twaalf. Sil ik? Eerst maar ’s snoeie en knippe. Ik begin soa-as elk jaar met ’t pampasgrâs. Der sitte hest soa’n 40 plúmmen in en die groate dônzige dingen motte d’rút. Dus knippe met soa’n lange knipskeer. Elke maityd doen ik dat en elke maityd fergeet ik de túnmoffen an te doe en ’e blâden, jim wete wel, fan die lange, dunne grâsstingels, binne flymskerp. ’t Duurde niet lang of ’t bloed loopt in straaltsys over myn hând. Dus eerst ’t huus weer in, goed hannewasse en dan soeke. Wêr binne de moffen?

Ik knip die lange plúmstingels altyd in stikken en prop se dan in ’e groene bak. 40 stingels, folle bak. Kin-y morn mooi an ’e dyk. Weer ’n dâg later sil ik de bak op wyltsys weer ophale. De buren en ik motte elke keer ’n lang eand lope om dat te doen, want ’e auto fan ’e gemeente komt niet bij ôns streky del. ’t Is ’t smâlste straatsy fan Nederland en je kinne niet swaaie. En wat doet bliken? Bak fort! Ik hè doe ’n berichy op ôns bure-ep set met ’e fraag: wie het in fredesnaam myn groene bak metnommen? ’t Duurt niet lang of een fan ’e buurfrôly komt ’m al bringen. De bak is weer te plak.

’n Roadborsy sit in ’e sulverberk en hout my goed in ’e gaten. D’r lait ’n prot ruugte ônder de berk, takkygoed en soa. Ik sil ’t ophimele. ’n Lyster die’t ferbij fliigt, sil syn nessy nou wel boud hewwe. Achter de rododindron fyn ik ’n skaal fan ’n aai. ’t Werk fan ’n ekster? Nou de lavendel snoeie. Ik doen soks niet soa’t ’t hoort. Ik fyk alles d’r in een keer ôf met ’e haagskeer. Binne je gau klaar.

Dan hè ’k drie strúkken tun ’n houtene ôfskaiding met buuf hur tún an. Ik noem se de Marten Kúkstrúk want hij het Tryntsy en mij ooit ferteld dat dut ’e plant is die’t bij ôns ôfskaiding opgroeie kin. Der sitte elk jaar op ’e nij útbloeide knoppen in. Die fersamel ik in ’n eamer. Ik buk want ’e eerste hommel fan ’e maityd soemt om myn kop.

De agave tekilana het fleden jaar twee lange stingels met blommen ontwikkeld. ’n Skitterend gesicht. Maar sij binne nou útbloeid. De lange knipskeer bringt weer útkomst. ’t Bêd met stekelneutsys laat ik eerst nag lêge. De strúkkamperfoely mot ik nag wel bijknippe, maar dat kin aansen wel. Eerst ’n bakky doen.

Ik hè behalve siergrâs in ’e tún gyn grâs om huus hine. Hoef je nooit te maaien. Dus gyn blaik, maar wel grint, of is ’t grind? Ik hè nooit moeite met d-en en t-en, maar met dat klaine-steentsygoed kin ik ’t niet goed onthouwe. Grint of grind? Dat grint feeg ik soa nou en dan. Ja, fege. Staat mooi. Ik brúk gyn hark, maar ’n bezem. Nou sil ik de noordkant skoffele. Wat sil ik brúkke? Skoffel of houwer? Ik kies foor de houwer, dan kin ik de túchys na my toehale.

Ik hè twee terrassen achterhuus met dikke fierkante tegels, houtene stoelen en tafels. ’t Hout wort fersacht deur swarte kussens. De tegels motte aansen sproeid worre. Je siene ’t niet, maar algen groeie altyd, maar gelukkig niet soa hard.

In ’t grint staat ’n groat deurmidden saagd jeneverfat met allegaar winterharde fetplantsys die’t in ’e seumer omraak bloeie. Maar in ’e winter hè kâen der in an ’t wrotten weest. Werom weet ik niet, maar ’n kâ is ’n intelliginte feugel dus ’t sil wel ’n doel had hewwe. Ik sil wat potmodder kope motte om ’t gat op te fullen en ik dink ok wat nije plantsys. Bedink ik inenen dat ik ok nag kûnstmest strooie mot en derna mâge wy om mij dan wel ’n boitsy hè.

Nag meer? Ja, de kardinaalsmuts hè ’k fergeten te snoeien, maar der hè ’k ’e lange lâder bij norig want die strúk krúpt ok bij muren op en hij is fleden jaar al begonnen om bij buuf hur túnhok in te breken, dus mot ik met ’n klain snoeimessy de lange fingers maar ’s ’n bitsy bijfike. Morn?

At puntsy bij paaltsy komt en at je alle túchys op ’n bultsy harke, bin ik helendal gyn túnman, maar ik wil ’t wel graag wat kreas om huus hine hè, dus soa nou en dan ’s even in ’e tún omrage is niet ferkeerd. En at ik dan ’t ark oprúmd hè en ik sit even na in ’e noflike stoel op ’t terras met ’n burreltsy, kyk ik foldaan om my hine en kin ik rustig nadinke en dan hè ’k een-twee-drie ok weer ’n stikky bedocht foor in ’e Bildt.nu.

Douwe Zwart