Na omzwervingen is oliemaalsteen terug in Froubuurt
Tekst en foto: Bertus Dijkstra
Zaterdag 4 oktober beleefde Froubuurt de hereniging met een oude dorpsgenoot. De oliemaalsteen, die ooit haar malende rondjes aan de Waling Dijkstrastraat draaide is, in het bijzijn van een twintigtal genodigden en geïnteresseerden, op steenworp van de Froubuurtster graanmolen onthuld. De plek waar het industrieel en cultureel erfgoed bij elkaar komen.
Wegens gevorderden leeftijd
In 1874 was Arjen Roelofs Hommema er verantwoordelijk voor dat in Vrouwenparochie een stoomolieslagerij werd gebouwd. Met de rechtopstaande kantsteen vermaalde olieslager Gosse Bijlsma oliehoudende zaden zoals raapzaad, koolzaad, aardnoten en lijnzaad in het pand aan de Waling Dijkstrastraat. De eindproducten werden gebruikt om in te bakken en braden, als brandstof en om er lijnkoeken voor vee van te maken. Nadat de olieslagerij in 1901 door zoon Roelof Arjens werd overgenomen bleef deze nog tot 1910 in functie. ‘Wegens gevorderden leeftijd van de eigenaar’ werd het pand verkocht en stopte de olieslagerij definitief.
De reis van de maalsteen
De ruim 2400 kilogram wegende maalsteen werd ‘na het overlijden van de olieslagerij’ achter het stulpje begraven, waar deze een tijd heeft gelegen en onopgemerkt bleef. Toen het pand aan de gemeente het Bildt werd verkocht en het huis gesloopt werd, kwam ook de steen weer voor de dag. Hij verhuisde naar St.-Annaparochie waar deze bij bouwbedrijf Jan Stienstra 'op ’t hiem telânde kommen is', weet Ruurd Tadema van dorpsbelang Froubuurt. “Later is der ’n ander komme te weunen, wylst die steen der laai en d'r niks met gebeurde. ’n Maat fan ‘e doedestiidse beweuner saai: 'Ooh ’n leuke steen, die wil ik wel in myn tún hewwe'.”
Doe ging ’t steentsy rôlen
De steen verhuisde vervolgens naar Stiens, maar kwam toch weer terug op ‘t Bildt. De Stienzer raakte bij een visite aan de Froubuurtster graanmolen in gesprek met bestuurslid Watze Bierma en liet weten wel van de maalsteen af te willen. De zware steen hing de Stienzer ‘als een molensteen om de nek.’ Bierma hapte direct toe en verscheepte de steen naar het Roodpad op Ouwe-Syl: “Doe ging ’t steentsy rôlen.” Binnen dorpsbelang-gelederen was men het erover eens dat de steen weer terug naar Froubuurt moest: “Op ’t plak der't hij ooit staan het, kon hij niet omdat der nou Weuningstichtinghúzen staan. Wij (molenbestuur en dorpsbelang) fonnen ’t mooiste plak bij de moln”, zo laat de 72-jarige Tadema weten.
Onthulling
Op het moment dat zaterdagmorgen 4 oktober de onthulling op de rol staat, dreigt een fikse regenbui roet in het eten te gooien. Wanneer die is overgewaaid dirigeert Ruurd Tadema de aanwezigen richting de maalsteen, waar hij kort de reis van de steen terughaalt. Met een prachtig informatiebord dat dankzij historisch graafwerk van
Theun Bouma (Bildts Aigene) en naar ontwerp van Monique Dijkstra tot stand is gekomen. De steen heeft nu een permanent plekje voor de Bildtse ‘struufmoln.' Met het wegtrekken van de Froubuurtster dorpsvlag onthullen Paula Verbeem (voorzitter dorpsbelang) en Theun Bouma het Froubuurtster informatiebord en daarmee ook de oliemaalsteen. Passanten en molenbezoekers kunnen het gevisualiseerde historisch verhaal van de steen nu tot zich nemen.
Voorgoed terug waar hij thuishoort
De reis vanuit Froubuurt, via St.-Annaparochie, Stiens en Ouwe-Syl is geëindigd in het dorp waar die reis ooit begon en op de plek waar deze het best tot zijn recht komt. Pontificaal voor de befaamde blikvanger waarin het Froubuurtster struufmeel wordt gemalen, is de oliemaalsteen met metalen beugels op de twee oude liggende, uitgerangeerde graanmolenstenen tot stilstand gekomen. Dankzij financiële bijdragen van gemeente Waadhoeke en Stichting Bildtse Belangen kon deze lang gekoesterde wens in vervulling gaan.