’t Kyn fan omme Wyl

Op 18 july 1887 is in Froubuurt geboren Anne Berends Krottje. Hij waar ’n seun fan ’n los erbaaier en troude in 1910 met ’e fier jaar jongere Tryntsy Nannes de Boer, ’n dochter fan ’n folgeling fan ’e anargistise beweging fan skriver Frederik van Eeden. ’t Echtpaar weunde eerst in Almenum, later in Arum en derna in Pingjum. ’t Gesin waar soa aarm as ’n luus. Fia ’n tussenstop in Boer ferfoer ’t gesin dat nou beston út mim, hait en acht kines: Jikke, Berend, Nanne, Ettje, Paulus, Jetske, Tamme en Wijtze naar ’t súdden, naar Eandhoven. Bouke en Martha maakten in Noord-Brabant Tryntsys tiental kompleet.

Met die Frise namen konnen je niet foor de dâg komme in ’t boergondise Brabant en dus worde Anne Anton, Berend worde Ben, Nanne worde Nico, Tamme Theo, Wijtze Willie en Bouke Bob. Ok de maisys kregen anpaste foornamen.

In ’e Tweede Wereldoorlog waren Ben en Nico frachtwagensjeffeurs. Se ferfoerden feul pún, want na de Dútse infâl in Nederland waar d’r feul op te rúmmen. Lateran reden se in Dútsland, meskien wel bij ’t Nationalsozialistisches Kraftfahrfkorps. Ok hait Anton gong met. Lang ferhaal kort: se belândden op ’t lêst in ’t deur de Dütsers besette Rusland fan 1942, maar koazen der de kant fan ’e partizanen.

Fia ’t internet bin ik in kontakt kommen met ’n prot fan ’e achttyn pakesêgers fan Anne Berends Krottje en hew al syn nakommelingen in manlike lyn in kaart brocht. Ik hè kommuniseerd met mînsen in Nederland, in Frankryk, in Kanada en goenent hite nou Crotjee, soa fertelde mij een fan ’e kouwe kant die’t ’n prot wist over syn ommes en hur wonderlike aventuren. Hij waar de eerste die’t mij fertelde dat syn skoanhait Anne Berends in Berlyn fersturven is an ’t útterste eand fan ’e Tweede Wereldoorlog. Hij pakte ’n hândgrenaat op en spatte in stikken útnander. Wat ’n raar eand fan ’n lange en dramatise rais die’t ooit begon met ’t gúllen in ’t feerder rustike Froubuurt. Dut staat niet op ’m sels. Al eerder fochten d’r seunen fan him in ’e Spaanse burgeroorlog. De nasleep derfan kwam tot útdrukking in skaidings, ’t ferlies fan ’t Nederlanderskap en derdeur ’t stimrecht.

Ik riek ok in ’e kunde met ’n Mark, ’n seun fan Bob (Bouke) die’t syn femilynaam ferânderde fan Krottje in Crotjee. Mark waar frachtwagensjeffeur, niet troud en weunde in Falkensweerd. Hij had ’n sônde belangstelling foor syn foorfemily en ik stuurde ’m feul infermasy der’t-y och soa wiis met waar. Maar d’r waar wat dat ’m stoorde. D’r stonnen twee fouten in! Fia de meel liet-y my wete dat omme Willie – se noemden ’m Wyl – wel troud weest is. Ik waar die trouwerij niet teugenkommen en docht: oudfaint bleven en gyn kines. In 1959 troude de aigner fan ’n forffebriky met ’n frommes, maar die soop as ’n kalf en binnen ’n jaar tiid liep ’t huwlik al op ’e wisky-klippen. Gyn kines, maar Mark fertelde mij terloops dat deuze omme wel ’n seun had. Niet fan syn dôrstige frou, maar út ’n eerdere relasy. Die hytte dus niet Krottje, bedocht ik. Ik froeg niet om meer infermasy. Ik docht: wat Mark mij fertelt, fertelt-y mij en ik laat ’t feerder op syn beloop.

’n Andere keer belden wy metnander en kwam ’t praatsy weer op syn, foor mij misterieuze neef. Nou kwam d’r meer aap út ’e mou. Omme Wyl had ’n kyn ferwekt bij de dochter fan ’e lokoburgemeester! De ene femily waar protestant en ’e ândere kattelyk. En behalve ’t ferskil in geloof waar d’r ok ’n ônderskaid in komôf. Fan trouwen sou dus niks komme, had loko Van H said. ’t Poppy kwam en hytte Jozef Maria van H. Doe’t ’e mim troude, is hur seun wettigd deur syn styfhait G. Mark fertelde my dat syn neef ’m Jos noemde en nag leefde. Se sâgen nander geregeld. Stappy foor stappy kwam ik dichter bij de waarhyd.

Wij praatten lang, over fan alles en nag wat. Over de Spaanse burgeroorlog fan syn ene omme en over ’t Kanadese aventuur fan syn ândere en over de kemping in Frysland fan weer ’n ândere omme. Over plisy en justisy.

’t Waar hier ’n mooie seumerdâg en in Falkensweerd ok. Wij beaindigden ôns gesprek en ik had gyn flau benul wat ’r doe in Brabant passeerde. Maar Mark stapte op syn brommer en floog de fijf kilometer na Dommelen. Doe’t-y my weer belde, sat-y bij syn neef an tafel. ”Ik sit nou bij Jos thús en hij wil de stamboom ok graag hè. Mâg dat?”

”Jawis”, saai ik, ”Jos sil ’n ândere femilynaam hè, maar hij dânst wel met in ’e Krottsypolonêze. Maar dan mostou syn i-meeladres an mij deurgeve.”

”Ik gee ’m nou myn mebyltsy, dan kinne jim even prate.” En wij hè praat. Nou ja, hij meer as ik. Jos fertelde my syn levensferhaal fan A ant Z. Hij had twee kines en fijf pakesêgers en sou alle gegevens na my opsture. En hij waar blij dat-y opnommen worde in ’e Krottjestamboom.

At je 'n ôfwachtende houding annimme, krij je faker meer te horen as wanneer't je drekte fragen stellen, dan kin een dichtklappe. Búttenechtlike kines binne niet 'n ônderwerp der't je maklik over prate, der bin ik wel achter kommen.

Douwe Zwart