Hapsnap
Lang leden had ik ’s ’n klant bij my in ’t argyf die’t wat socht in ’n oud boek út ’e achttynde eeuw doe’t-y de woorden fierdehalf morn staan sâg. De ôndersoeker meende dat dat fier en ’n half betekende. Dat is niet soa. Fierdehalf is drie en ’n half. Dârdehalf is twee en ’n half en ânderhalf is een en ’n half. ’t Ouwe woord ander betekent twee. Anderhalf morn is een morn plus de helft fan ’e tweede. Wij brúkke ’t woord ander niet langer, maar ’t komt nag wel foor in útdrukkings soa-as ’t een en ânder en bij ferkopings in eenmaal, ândermaal. In ’t Sweeds komt ’t woord as ’andra’ nag wel foor in ’e betekenis fan twee.
De seumer is ferbij en dus ’t tillevisypregramma Zomergasten fan ’e VPRO ok. Ik mâg al wete lang och soa graag kike na Zomergasten, maar de lêste jaren fon ’t gesprek plak an ’n tafel op ’n poadium dat in ’t water ston. Ferskriklik. Dut jaar hadden se de tafel in ’n sândbak delset. Ok ferskriklik. En die hônd fan presintatrise Gryt Op de Beeck laidde ok ôf. Ik hè dos genoaten fan ’e útsindings, fral met ’e burgemeester fan Amsterdam, maar de lêste met Herman Koch waar de beste.
Lang leden waar d’r ’n seumer ferbij en begon d’r ’n nij tillevisyseisoen. Dat make wy nou ok weer met met ’n niet te behappen waterfal fan tôksjoos. De meeste binne ’t bekiken niet wirg en at ’e gasten feul gnize: sappe! Lache om ’t lachen is ferfelend, maar om ’n snedige opmerking, om humor niet. Ouwehoere is tiidfergrieme, nag erger as bij ’n foorbeskouwing fan ’n foetbâlwedstriid. Ik kyk foor nijs na Nieuwsuur (NOS/NTR), foor polityk na Café Kockelmann (WNL), foor wetenskap Focus (NTR), foor nijs met ’n glimpy Van Roosmalen & Groenteman (BNN/Vara), foor kûnst en kultuur Het Uur van de Wolf (NTR), foor polityk, aktualiteit en ’t praatsy fan ’e dâg Pauw & De Wit (BNN/Vara), foor interfjoes Buitenhof (VPRO), foor 'n goed konsuminteprogramma kyk ik na Keuringsdienst van Waarde (KRO/NCRV). En foor sport, lees: foetbâl? At jim ’t mij frage: sappe! Wat an sport op myn tillevisy ferbijkomt, is seumerdâgs atletyk en reedrije in ’e winter. Foor history kin ik jim anrade om Interview met de Geschiedenis (VPRO) te kiken. Arnout Hauben fan ’e VRT, een fan die drie Belgen die’t âns eanden lope en der ferslag fan doen, praat met historise figuren die’t ’n rôl speuld hè in België en Nederland soa-as Marie Curie, Peter de Grote, Marlene Dietrich, Vincent van Gogh, Albert Einstein en Napoleon Bonaparte. ’t Is fansels fiksy, maar op ’n kundige menier in beeld brocht en wel soa dat je je der niet an store. Fakwerk.
Lang leden, doe’t ik nag op ’t Ryksbelastingkentoor werkte, docht ik wel ’s an ’e tiid dat ik AOW krije sou. Dat waar doe en nou is nou. Je krije ’n brief fan een of ândere instânsy en ik docht wat hè ’k nou an myn fyts hangen? Ja, ’n nije fytstas, want die hè ’k lessen kocht bij de Fietsmarkthal in St.-Anne. Ik worde der goed holpen. De monteur maakte de tas an ’e fyts fast en hij murk dat ’t sadel wat los sat. Ik hè thús gyn ark om soks te ferhelpen en buurman Menno waar de hort op, dus de man pakte ’n inbussleutel en maakte de sitting weer fast. Dat waar wel arig fan ’m. Maar ik waar bleven bij de brief. Doe kreeg ik nag ’n ândere brief fan ’t ABP en nag een fan 't Ministery fan Sinterasy en op ’t lêst snapte ik d’r niks meer fan. ’t Is maar goed dat Pyt Keizer bij my anwipte. Hij kon alles goed útlêge en het my holpen om ’t te begripen. Dat waar wel arig fan him, krekt as fan die man met syn inbus.
De seumer is ferbij. De hite dagen ok. De weerpraatsymakers hè ’t wetefaak over ’n hittegolf. Wat is ’n hittegolf? Der hè ’k de boeken op na sloegen. At ’t op fijf opeenfolgende dagen wêrmer is as 25 graden in De Bilt en at ’e timperatuur dan drie keer boven de 30 graden útkomt, dan hè wy ’n hittegolf in Nederland. Wat is dat foor waansin? Werom in De Bilt? Werom niet op ’t Bildt? At wy hier op ’t Bildt fijf hite dagen op rij hè, dan hè wij dos ok ’n hittegolf, of niet? Wat hè wij te krijen met dat smirge De Bilt? Wij hè hier op ’t Bildt dut jaar twee hittegolven had. Punt út!
Douwe Zwart