Bildtse tijden
Markante Bildtkers, Dirk Rogchus Bokma
Sytse Keizer
Inleiding
Mijn verhaal begint in 1999 in de studiezaal van het gemeentehuis van ’t Bildt. Hier is op verzoek van de heer M.W. van der Sluis onderzoek uitgevoerd naar een zekere Dirk Rogchus Bokma en zijn familie. Meer dan tien jaar later, in oktober 2010, was ik begonnen met mijn wekelijkse werkbezoeken in de studiezaal. Ik had van de Ouwesylster timmerbaas Piet van Slooten een vraag meegekregen: ‘Waar d’r ’n meester Bokma op ‘e Syl?’
Ja, die was er: Marten Alberts Bokma was hoofdonderwijzer van de Bijzondere school (1898-1929). Deze school werd door de Vrije Evangelische Gemeente van Oudebildtzijl en Oude Leije gesticht in 1886. De school werd in 1913 een gecombineerde school voor het Chr. Nat. Onderwijs van de Vrije Evangelische Gemeente, de Hervormde en de Gereformeerde kerk.
Dirk Rogchus Bokma
De beantwoording van de vraag kreeg een totaal andere wending door het eerdere onderzoek naar die andere Bokma, Dirk Rogchus. Daarover werd het volgende bekend: Dirk Rogchus Bokma was het jongste kind (geboren 2 maart 1831) van Rogchus Alberts Bokma en Sijtske Martens van der Plaats. Het gezin woonde in St.-Annaparochie. Zijn moeder overleed op 18 mei 1842. Dirk werd op 28 mei 1842 met zijn vader opgenomen in het armenhuis van Vrouwenparochie. Zijn vader overleed op 18 juni 1842 en de kleine Dirk (11 jaar toen) bleef als weeskind achter in het armenhuis. Later behoorde Dirk tot het personeel van hetzelfde tehuis en was ‘leerling tot onderwijzer der jeugd’. Op 16 juni 1851 kreeg hij eervol ontslag als ondermeester te Vrouwenparochie, omdat "hij zich wilde doen opleiden in het positief Christelijk Onderwijs te Nijmegen." In 1857 vertrok hij naar Arnhem en was later werkzaam als hoofd der school in Franeker en Dokkum.
Waarom deze informatie over Dirk Rogchus Bokma?
Vanaf half augustus 1878 volgde Vincent van Gogh drie maanden lang een vooropleiding aan de Vlaamse opleidingsschool voor evangelisten aan het Sint-Kathalijneplein in Brussel. Onze Dirk Rogchus was daar toen directeur en gaf ook godsdienstles aan Vincent! Die vertrok daarna als evangelist naar de Belgische mijnstreek, de Borinage. Twee jaar later ging Vincent als beginnend kunstenaar terug naar Brussel en volgde lessen aan de kunstacademie. Nog veel later, in 1902, bezocht de dochter van Dirk Rogchus, Sijtske, haar oom Marten Alberts Bokma, toen hoofd van de school in Oudebildtzijl.
Bronnen o.a.:
Guy Liagre: Een veelkleurig bestaan;
Hartman Sannes: Geschiedenis van het Bildt, IIIA, blz. 328;
Leendert Ferwerda: Een Uytland gheheten Bil, blz. 153;
Cahier van A. van der Wal, blz. 131.
www.sytsekeizer.nl, sytse.keizer@gmail.com
